Rola zabaw paluszkowych w rozwoju motoryki małej i mowy u dzieci.

      Zabawy paluszkowe, znane od pokoleń, stanowią nie tylko źródło radości dla dziecka, ale także ważny element wspomagania jego rozwoju. To proste i przyjemne ćwiczenia, które angażują dłonie i palce dzieci. Choć wyglądają niepozornie, mają ogromny wpływ na rozwój motoryki małej , czyli precyzyjnych ruchów rąk i palców. Dzięki nim dzieci lepiej przygotowują się do pisania, rysowania i innych czynności manualnych.

    Zabawy paluszkowe rozwijają nie tylko sprawność manualną, ale także koordynację ruchową, koncentrację oraz wyobraźnię. Ponadto, powtarzanie prostych rymowanek        i gestów wspiera rozwój mowy i pamięć dziecka.

    Zabawy paluszkowe można wprowadzać już od około 3. miesiąca życia, ale forma i stopień zaawansowania powinny być dostosowane do etapu rozwoju dziecka. Oto szczegółowe wyjaśnienie:

●     3 - 6 miesiąc życia – etap bierny ( dorosły porusza paluszkami dziecka)

- Dziecko jeszcze nie kontroluje w pełni rączek, ale jest ciekawe dotyku, dźwięku i kontaktu z opiekunem.

- W tym okresie rodzic wykonuje ruchy paluszkami dziecka, delikatnie manipulując jego dłońmi, recytując rymowanki.

- Stymulacja zmysłów (dotyk, słuch), wzmocnienie więzi emocjonalnej.

Przykład:

„Idzie rak nieborak” – dorosły porusza palcami dziecka.

●      6 – 12 miesiąc życia – etap aktywnego uczestnictwa (dziecko obserwuje i naśladuje)

- Dziecko zaczyna świadomie chwytać przedmioty, interesuje się własnymi paluszkami.

- Można wprowadzać zabawy, gdzie dziecko obserwuje ruchy dorosłego i zaczyna je naśladować.

- Rozwój koordynacji oko-ręka, poznawanie schematu ciała, wzbogacenie słownictwa biernego.

Przykład:

„Tu sroczka kaszkę warzyła” – pokazujemy na paluszkach dziecka.

●    12 -24 miesiące – etap samodzielnej zabawy ( dziecko powtarza gesty i słowa)

- Dziecko aktywnie uczestniczy w zabawach, próbuje powtarzać gesty i dźwięki.

- Można uczyć prostych sekwencji ruchowych oraz słów.

- Wspieranie rozwoju mowy, pamięci, rytmu oraz motoryki małej.

Przykład:

„Kosi, kosi łapci” – dziecko klaszcze, śmieje się, reaguje.

●     2+ lata – rozwój wyobraźni i mowy ( kreatywna - zabawy dialogowe)

- Dziecko potrafi samo recytować i wykonywać gesty.

- Zabawom można nadawać formę mini teatrzyków paluszkowych (np. palce jako postacie).

- Rozwój językowy, społeczny i emocjonalny.

Oto kilka najpopularniejszych zabaw paluszkowych, które warto wplatać w codzienną zabawę. Dzięki ich różnorodności wybierzemy coś i dla maluszka i dla starszaka.

● „Idzie rak”

Tradycyjna zabawa, w której palcami „idziemy” po ciele dziecka, najczęściej po ręce, na słowo „znak” łaskoczemy je.

Idzie rak nieborak,

Czasem naprzód, czasem wspak.

Idzie rak nieborak,

Jak uszczypnie – będzie znak!

● „Rodzina”

Zabawa angażująca palce dłoni.

Ten pierwszy – to nasz dziadziuś. (pokazujemy kciuk - dziadziuś)

A obok – babunia. (Wskazujący – babcia)

Największy – to tatuś. (Środkowy – tatuś)

A przy nim – mamunia. ( Serdeczny – mama)

A to jest – dziecinka mała! (Mały – dziecko)

Tralalala, la, la…

A to – moja rączka cała!

Tralalala, la, la…

● „Sroczka”

Rysujemy kółeczka palcem po dłoni dziecka („warzyła”), a następnie dotykamy kolejno palców od kciuka do małego. Na końcu unosimy ręce w  górę („poleciała”)

Sroczka kaszkę warzyła. (kręcimy palcem wewnątrz dłoni)

Dzieci swoje karmiła.

Temu dała – na łyżeczce. ( kciuk)

Temu dała- na miseczce. (wskazujący)

Temu dała- na spodeczku. ( środkowy)

Temu dała – w garnuszeczku. (serdeczny)

A dla tego? Nic nie miała! ( mały palec)

Frrr! Po więcej poleciała. ( unosimy ręce w górę )

● „Grzyby”

W lesie grzyby sobie rosły. (dłoń zamknięta w pięść)

Nagle wszystkie się podniosły. (otwieramy wszystkie palce)

Ujrzały zająca.(wszystkie się schowały)

Tylko nie ten mały.(zamykamy palce oprócz najmniejszego)

Przyszedł zając, ugryzł go,(łapiemy małego paluszka - grzybka)

Wszystkie grzyby mówią „Sio”(machamy odganiając zajączka)

        Zabawy paluszkowe mają mnóstwo zalet. Dla przedszkolaka są doskonałym ćwiczeniem ręki, wzmacniają mięśnie dłoni, co prowadzi do lepszego chwytu kredki                      i przygotowuje do codziennych czynności takich jak np. ubieranie się. Zabawy można wprowadzać podczas codziennych zajęć w przedszkolu lub w domu, najlepiej kilka razy dziennie po kilka minut. To doskonały sposób na wspólne spędzenie czasu, który jednocześnie wspiera rozwój dziecka. Zachęcamy więc do wspólnej zabawy rozwijającej kreatywność, wyobraźnię i mowę.

Literatura:

Barańska M., Paluszkami tak i siak, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2017

Sąsiadek K., Zabawy paluszkowe, Media Rodzina

Opracowała: Anna Góralska